Bạn hiểu thời hiệu là gì? Những điều cần biết về thời hiệu

    Thứ sáu, 08/11/2019
Bạn hiểu thời hiệu là gì? Những điều cần biết về thời hiệu
Bạn có thực sự hiểu thời hiệu là gì? Thời hiệu và thời hạn có phải là một hay không? Nếu bạn còn đang băn khoăn về vấn đề này thì hãy cùng timvieclamnhanh.vn theo dõi bài viết dưới đây để biết được câu trả lời nhé.

1. Khái niệm về thời hiệu

Thời hiệu là gì?

  Theo quy định của nhà nước ta tại điều 154 Bộ luật dân sự 2005 đã định nghĩa thời hiệu là thời hạn mà khi kết thúc thì chủ thể được quyền hưởng dân sự, được miễn trừ nghĩa vụ quân sự hoặc mất đi quyền khởi kiện vụ án dân sự, quyền yêu cầu giải quyết các vụ việc về dân sự. Nói theo một cách khác thì thời hiệu chính là thời hạn do luật dân sự quy định mà khi thời hiệu đó kết thúc thì chủ thể sẽ phát sinh hậu quả pháp lý.

  Nếu như một cá nhân hay tổ chức vi phạm đến quyền sở hữu tài sản của người khác thì người khởi kiện phải có trách nhiệm và nghĩa vụ trình bày nguồn gốc tài sản, loại tài sản đó do cơ quan có thẩm quyền điều tra và xử lý vụ việc. Tuy nhiên, nếu thời gian điều tra quá dài mà không đưa ra kết quả thì việc chứng minh nguồn gốc tài sản càng khó hơn. Bởi vậy mà nhà nước ta đã đưa ra một thời hạn nhất định để dành cho sự phát sinh, tồn tại thậm chí là chấm dứt quyền và nghĩa vụ quân sự của cá nhân này, đó chính là thời hiệu.

2. Thời hiệu có ý nghĩa như thế nào?

  Từ khái niệm nêu trên ta có thể nhận thấy ý nghĩa quan trọng của thời hiệu đối với việc ổn định các quan hệ dân sự . Nếu như không có quy định về thời hiệu thì mỗi cá nhân , tập thể khi tham gia vào quan hệ dân sự sẽ luôn bị đe dọa bởi tranh chấp có thể xảy ra bất kỳ lúc nào, làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống của họ. Hơn nữa thời gian càng dài thì quá trình chứng minh sẽ càng phức tạp hơn gây khó khăn không chỉ cho những người khởi tố mà cho cả cơ quan điều tra. Bởi vậy mà khi tiến hành giải quyết các tranh chấp về dân sự, tòa án cần phải tiến hành thu thập chứng cứ một cách nhanh nhất. Bởi nếu thời quá lâu sẽ gây khó khăn trở ngại rất lớn. Đồng thời, những căn cứ phát sinh trong mối quan hệ dân sự ở thời gian đó sẽ làm quá trình chứng thực trở nên phức tạp hơn.

3. Cách phân loại thời hiệu

Thế nào là thời hiệu?

  Theo Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015, thời hiệu được phân thành 2 loại theo nội dung yêu cầu sự việc( có tranh chấp hay không): Thời hiệu yêu cầu giải quyết vụ án dân sự và thời hiệu khởi kiện vụ án dân sự tòa án chỉ áp dụng quy định về thời hiệu theo yêu cầu áp dụng thời hiệu của một bên hoặc các bên với điều kiện yêu cầu này phải được đưa ra trước khi Tòa án cấp sơ thẩm ra bản án, quyết định giải quyết vụ việc, người được hưởng lợi từ việc áp dụng thời hiệu có quyền từ chối áp dụng thời hiệu, trừ trường hợp việc từ chối đó nhằm mục đích trốn tránh thực hiện nghĩa vụ.

  Nhưng theo quy định Bộ luật dân sự năm 2015  có 4 loại thời hiệu: thời hiệu hưởng quyền dân sự là thời hạn mà khi kết thúc thời hạn đó thì chủ thể được hưởng quyền dân sự; thời hiệu miễn trừ nghĩa vụ dân sự là thời hạn mà khi kết thúc thời hạn đó thì người có nghĩa vụ dân sự được miễn việc thực hiện nghĩa vụ; thời hiệu khởi kiện là thời hạn mà chủ thể được quyền khởi kiện để yêu cầu Tòa án giải quyết vụ án dân sự bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm; nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền khởi kiện; thời hiệu yêu cầu giải quyết việc dân sự là thời hạn mà chủ thể được yêu cầu Tòa án giải quyết việc dân sự để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, pháp nhân, lợi ích quốc gia, dân tộc, lợi ích công cộng, nếu thời hạn đó kết thúc thì mất quyền yêu cầu.

4. Làm sao để có thể xác định thời hiệu

  Đây là câu hỏi mà rất nhiều người đặt ra. Để trả lời cho câu hỏi này chúng ta hãy cùng theo dõi cách tính ngay dưới đây:

  Muốn xác định được thời hiệu thì trước hết ta phải xác định được thời điểm bắt đầu, thời điểm kết thúc và thời điểm xác định của vụ việc. Tuy nhiên việc xác định này phải tuân thủ theo nguyên tắc tính thời hạn. Bắt đầu của thời hiệu chính là ngày đầu tiên diễn ra vụ việc, và kết thúc là ngày chấm dứt thời hiệu đó. Tuy nhiên Đối với một số trường hợp như đòi lại tài sản nhà đất,… thì chỉ có thời hiệu bắt đầu chứ không có thời hiệu kết thúc

  Ví dụ như: Nga là thủy thủ tàu A315 ngày 18/10 lên tàu vận chuyển hàng tại cảng Vân Đồn. Đến ngày 30/12 lên đường vận chuyển hàng đến cảng HẢi Phòng thì tàu bị đắm, Nga bị mất tích. Sau thời gian nỗ lực tìm kiếm nhưng không có kết quả, không chứng thực được Nga còn sống.

  Ngày 31/1 anh Nam là chồng của chị Nga đã làm đơn yêu cầu tòa án tuyên bố là chị Nga đã chết. Đối với trường hợp này, theo quy định tại điểm C khoản 1 điều 81 của bộ luật dân sự năm 2005 thì thời hạn yêu cầu là 1 năm, đang có hiệu lực tại thời điểm xảy ra sự kiện pháp lý. Theo quy định của Tòa án tại điều 393 Bộ luật tố tụng dân sự năm 2015 đã quy định về vấn đề xác định ngày chết để tính thời hiệu khởi kiện chia di sản. tuy nhiên khi xem xét thời thời hiệu khởi kiện chia di sản thì cần phải xem xét thời điểm nhận đơn khởi kiện từ anh Nam. 

5. Sự khác biệt giữa thời hạn và thời hiệu

Cách hiểu thời hiệu là gì

  Có rất nhiều người hay nhầm lẫn giữa hai thuật ngữ thời hạn và thời hiệu. Vậy sự khác nhau giữa chúng như thế nào? Để có thể tìm hiểu được điều này thì trước hết ta cần hiểu thời hạn là gì? Thời hạn là một khoảng thời gian đã được xác định rõ ràng bắt đầu từ thời điểm này đến kết thúc ở thời điểm khác được quy định tại điều 144 Bộ luật dân sự năm 2015. Từ đó chúng ta thấy được sự khác biệt của thời hiệu và thời hạn như sau:

  - Đơn vị tính

  Thời hạn: có đơn vị tính rõ ràng, phút, giờ, ngày, tuần, tháng, năm hoặc một sự kiện bất kỳ có thể xảy ra lúc nào

  Thời hiệu: được tính bằng đơn vị năm

  - Thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc

  Thời hạn: Một điểm đặc biệt của thời hạn mà bạn cần chú ý, đó là ngày bắt đầu của thời hạn không tính vào thời hạn

  Thời hiệu: ngày bắt đầu của thời hiệu được tính trực tiếp vào thời hiệu. Bộ luật Dân sự 2015 đã quy định rất rõ ràng: Thời hiệu được tính từ thời điểm bắt đầu ngày đầu tiên của thời hiệu và kết thúc tại thời điểm cuối cùng của thời hiệu

  - Chủ thể áp dụng:

  Thời hiệu: các cơ quan nhà nước hoặc các cá nhân tổ chức có quyền áp dụng

  Thời hạn Đối với thời hiệu các cơ quan tổ chức được áp dụng chủ yếu là Tòa án, cơ quan điều tra hay viện kiểm sát

  - Áp dụng trong trường hợp nào?

  Thời hạn: Thời hiệu được áp dụng trong các giao dịch dân sự giữa các tổ chức và cá nhân với nhau. Đồng thời các cơ quan nhà nước có thể áp dụng để giải quyết các vấn đề cụ thể. Ví dụ như : Thời hạn tạm giam, tạm giữ đối với bị cáo, bị can

  Thời hiệu: các cơ quan nhà nước có thẩm quyền dùng thời hiệu để giải quyết các vấn đề tranh chấp theo luật định

  - Phân loại 

  Thời hạn: Được phân làm 3 loại theo quy định của chủ thể: Thời hạn do luật pháp quy định; thời hạn do thỏa thuận của các bên với nhau; cuối cùng là thời hạn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền xác định khi xem xét , giải quyết các vụ việc cụ thể

  Thời hiệu: Theo quy định, thời hiệu được chia làm 4 loại rõ ràng. Thời hiệu công dân được hưởng quyền dân sự; thời hiệu miễn trừ quân sự; thời hiệu khởi kiện theo quy định của tòa án; thời hiệu yêu cầu các cơ quan tổ chức có thẩm quyền giải quyết vụ việc.

  - Vấn đề gia hạn

  Thời hạn: Thời hạn đã hết thời gian có thể gia hạn tiếp, kéo dài thêm thời gian theo ý muốn của hai bên

  Thời hiệu: Khi đã kết thúc thì thời hiệu không được rút ngắn hoặc kéo dài thêm.

  Trên cơ sở phân tích, so sánh các quy định pháp luật về thời hạn, thời hiệu được quy định tại Bộ luật dân sự và Bộ luật tố tụng dân sự (sửa đổi), chúng ta có thể nhận thức và áp dụng thống nhất, nhưng trong quá trình giải quyết các vụ việc dân sự, khi áp dụng vào xử lý tình huống trong thực tiễn có cách hiểu khác nhau, đặc biệt là cách tính thời hạn tố tụng còn có vướng mắc do chưa phân biệt rõ từng loại thời hạn tố tụng có cách xác định khác nhau, cần áp dụng chính xác, đảm bảo tính nghiêm minh, thống nhất trong hệ thống Tòa án cũng như cơ quan tố tụng khác, góp phần bảo vệ quyền lợi cho đương sự, nâng cao ý  thức trách  nhiệm người dân người tiến hành tố tụng, bảo vệ pháp chế, xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa.

  Mong rằng bài viết của timvieclamnhanh.vn trên đây sẽ giúp bạn hiểu thời hiệu là gì. Từ đó thực hiện theo đúng yêu cầu,quy định của pháp luật nhà nước Việt Nam.